Flash Kart Nasıl Hazırlanır? 10 Kural ve Örnekler

Flash kartlar (ezber kartları), kendini test etmenin ve aralıklı tekrarın en pratik yollarından biri. Ama herkesin deneyimlediği bir sorun var: Bir süre sonra kartlar uzar, karmaşıklaşır, bazılarını her seferinde yanlış hatırlarsın ve tekrar etmek işkenceye döner. Çoğu zaman sorun yöntemde değil, kartların nasıl yazıldığındadır.

Bu yazıda iyi bir flash kartın özelliklerini, kart yazarken uyabileceğin 10 kuralı ve TYT, AYT, LGS, KPSS ya da üniversite derslerinden kötü/iyi kart örneklerini bulacaksın. Kuralların önemli bir kısmı, aralıklı tekrar yazılımı SuperMemo'nun geliştiricisi Piotr Wozniak'ın yaygın olarak başvurulan "bilgiyi formüle etmenin 20 kuralı" yazısına ve bellek araştırmalarına dayanıyor.

Flash kartlar neden işe yarar?

Flash kart iki güçlü öğrenme ilkesini bir araya getirir: Cevabı görmeden önce zihninden üretmeye çalıştığın için aktif hatırlama yaparsın; kartları günlere yayarak çalıştığında aralıklı tekrar uygularsın. Rowland'ın (2014) meta-analizi, cevabı kendin ürettiğin hatırlama sorularının yalnızca doğru seçeneği tanıdığın sorulara göre daha büyük fayda sağladığını gösteriyor. Bu yüzden iyi bir kart seni cevabı üretmeye zorlamalı.

Kornell (2009) de flash kartlarla yaptığı deneylerde, kartları tek büyük destede çalışmanın küçük destelere bölüp her birini art arda çalışmaktan daha etkili olduğunu buldu. Yani kartları nasıl yazdığın kadar nasıl çalıştığın da önemli. Konunun bu tarafını aralıklı tekrar yazımızda anlattık.

İyi flash kart hazırlamanın 10 kuralı

1. Önce anla, sonra kart yaz. Anlamadığın bir paragrafı karta dökmek, anlamsız bir cümleyi ezberlemek demektir. Konuyu kavradıktan sonra kart hazırla.
2. Tek bilgi, tek kart. Her kart yalnızca bir şeyi sorsun. İki bilgi varsa iki kart yaz. Wozniak buna "minimum bilgi ilkesi" diyor.
3. Açık uçlu soru sor. Ön yüz cevabı zihinden üretmeni gerektirsin: "…nedir?", "…neden olur?", "… ile … arasındaki fark nedir?" Evet/hayır sorularından kaçın.
4. Cevabı kısa tut. Arka yüzde tek bir terim, sayı ya da bir iki kısa cümle olsun. Paragraf yazarsan neyi hatırladığını değerlendirmek zorlaşır.
5. Bağlam ver, belirsizlik bırakma. Soru tek başına okunduğunda tek bir doğru cevaba işaret etmeli. "Bu ne zaman oldu?" yerine "Malazgirt Savaşı hangi yılda yapıldı?"
6. Listeleri parçala. "Mitozun evreleri nelerdir?" gibi uzun listeleri tek kartta sorma; her öğe için ayrı kart ya da boşluk doldurma kullan.
7. Boşluk doldurmayı (cloze) kullan. Tanım ve kural cümlelerinde en önemli tek terimi gizle: "Hücrenin enerji üretiminden sorumlu organeli ____'dır."
8. Karıştırdığın kavramlar için ayrım kartı yaz. "Mitozu mayozdan ayıran temel fark nedir?" gibi kartlar, sınavlarda sık düşülen tuzaklara karşı korur.
9. Kendi cümlelerinle yaz. Kitaptaki cümleyi kopyalamak yerine kendi ifadenle yazmak bilgiyi işlemeni sağlar. Kart kısa ve net kalsın yeter.
10. Mnemoniği yalnızca gerektiğinde kullan. Mantıkla anlaşılamayan, ezber gerektiren bilgilerde (sıralamalar, istisnalar) kısa bir hafıza tekniği işe yarar; anlamla çıkarılabilen bilgide "neden" açıklaması daha iyidir.

Kötü ve iyi flash kart örnekleri

Hangi bilgi için hangi kart türü?

Flash kartlarla nasıl çalışılır?

• Cevabı görmeden önce söyle. Kartı çevirmeden önce cevabı yüksek sesle ya da içinden tam olarak söyle. Kartın faydası bu birkaç saniyede.
• Dürüst değerlendir. Yanlış ya da eksik hatırladıysan kartı "bilmiyorum" olarak işaretle; kendini kandırmak yalnızca tekrarları geciktirir.
• Zor kartları daha sık, kolayları daha seyrek gör. Aralıklı tekrar yapan bir uygulama bunu senin yerine ayarlar; kâğıt kartlarla Leitner kutusu gibi bir kutu sistemi kullanabilirsin.
• Günlük yeni kart sayısına sınır koy. Bir günde çok fazla yeni kart eklemek, sonraki günlerin tekrar yükünü büyütür.
• Kartları karıştır. Aynı konudan kartları art arda görmek yerine farklı konuları karıştırmak, hangi bilginin hangi soruya ait olduğunu ayırt etmeni zorlar ve bu iyi bir şeydir.

Kartları kendin mi hazırlamalısın, hazır kart mı kullanmalısın?

Kart yazmak, bilgiyi seçmeni, sadeleştirmeni ve kendi cümlelerinle ifade etmeni gerektirdiği için başlı başına bir öğrenme etkinliğidir. Slamecka ve Graf'ın (1978) "üretme etkisi" çalışmaları da insanların kendi ürettiği kelimeleri yalnızca okuduğu kelimelerden daha iyi hatırladığını gösteriyor. Öte yandan kart yazmak çok zaman alır ve bu süre bazen tekrar etmeye ayıracağın zamandan çalınır.

Dengeli bir yol: Hazır ya da otomatik oluşturulmuş kartları bir başlangıç olarak kullan, ama her kartı bu yazıdaki kurallara göre gözden geçir; anlamadığın, gereksiz ya da çok uzun kartları düzelt veya sil. Kartın doğruluğunu da kaynağa bakarak kontrol et.

Ders notundan kart oluşturmak

Recallow, yüklediğin ders notu ya da PDF'ten bu yazıdaki ilkelere (tek bilgi, açık uçlu soru, kısa cevap) göre flash kartlar oluşturur ve kartları aralıklı tekrarla çalışmanı sağlar. Kartlar belgedeki bilgiye dayanır; yine de yapay zekâ tarafından üretildikleri için ilk tekrarlarda kaynağınla karşılaştırmanı öneririz.

Sonuç

İyi bir flash kart kısa, net ve tek bir bilgiyi soran karttır. Kartlarını bu kurallara göre yazdığında tekrarlar hızlanır, hangi bilgiyi gerçekten bildiğini daha iyi görürsün. Kartların nereden çıkacağına dair fikir için ders notundan özet çıkarma yazımıza da göz atabilirsin.